Roze in beeld

Boek: Waar keken zij naar en met wie identificeerden ze zich?

Bekende homo's en lesbo's vertellen over naar welke tv-programma's ze keken toen ze opgroeiden. Wie waren hun rolmodellen?

SipkeJan Bousema Sipke Jan Bousema (1976), presentator en documentairemaker: “Een film die ik niet alleen prachtig, maar ook echt bijzonder vind is Milk. Schitterend geacteerd door Sean Penn. Al hoewel de echte Harvey Milk trouwens veel mannelijker was, dan het personage dat Penn neerzet. Dat zie je wel in de documentaire The Times of Harvey Milk uit 1984. Milk is absoluut een inspiratiebron voor me, volledig, postuum. Ik vind het echt heel moedig wat hij heeft gedaan. Ik vind zo-wie-zo mensen die hun nek durven uitsteken, tegen de gevestigde orde ingaan, die vind ik fantastisch. Ergens voor durven staan!”

Foto copyright: Stefan Ammerlaan

Klik hier voor de trailer van de film 'Milk' met Sean Penn uit 2008

Klik hier voor een fragment uit de documentaire 'The Times of Harvey Milk' uit 1984

Ellie Lust Ellie Lust (1966), politiewoordvoerder en voorzitter Roze in Blauw: “Ik zelf was toch zelf al snel gebiologeerd door spannende televisie en ik keek graag naar de politieserie Cagney en Lacey, daarin speelden twee vrouwen een recherche koppel in Amerika, die losten samen misdaden op. Ook keek ik graag naar Hill Street Blues, waarin je zowel het politiewerk zag, maar ook fantastische personages. Zo had je de lieutenant, die elke ochtend de briefing deed en altijd afsloot als iedereen zijn spullen pakte met de woorden, He, let’s be careful out there!, dan had je detective Belker die overal in burger op af ging. Hij gromde altijd heel hard, wanneer hij iemand zag die hij moest pakken en sprong daar ook op. Hij nam dan bijna de kleding van die verdachte tussen zijn tanden en schudde dan heen en weer alsof hij een prooi te pakken had. In mijn middelbare schooltijd, keken we op zaterdagavond met het hele gezin hiernaar.”

Rik van de Westelaken Rik van de Westelaken (1971), journaalpresentator: "Op tv waren in die tijd alleen hele grappige homo’s te zien: Jos Brink, Albert Mol en Andre van Duin, maar daar had ik niets mee, dat waren de gekkies, daar lachte iedereen om, en zij waren twintig, dertig jaar ouder dan ik. Daar kon ik me niet mee identificeren hoor. Ik vond Albert Mol wel echt heel geestig bij Wie van de Drie, zo bevrijdend en origineel, zo’n grappige man, zo’n droogkloot, dat sprak me wel aan, maar ik zag mezelf daarin niet terug, hij was toch een excentriek typje. Ik zag geen homo’s zoals ik, zo gewoon. Was er maar een homoseksuele Bruce Willis in die tijd op tv geweest, dan was bij mij de acceptatie sneller gegaan.”

Gideon Querido van Frank Gideon Querido van Frank (1974), chef redactie Gaykrant: “Ik moet een jaar of 15 zijn geweest, toen we de film De Vierde Man op school te zien kregen. Ik weet nog dat tijdens de vertoning de klas er een beetje lacherig op reageerde. Op een gegeven moment gaat Jeroen Krabbé zoenen met Thom Hoffman en dan zie je ook echt die twee tongen heel duidelijk in beeld, waarop de hele klas reageert met uhh en bah! Ja, en ik deed daar gewoon een beetje aan mee, maar ondertussen dacht ik jeetje en wow!’ Als puber had ik gewoon nog weinig gezien en meegemaakt dus ik vond het echt bijzonder om dan de blote billen van Thom Hoffman op het scherm te zien, waarnaar Jeroen Krabbé door een sleutelgat kijkt. Ja, dat vond ik echt spannend om te zien. Maar dat zag ik helaas wel in een omgeving waarin iedereen vol afschuw zat te kijken.”

Klik hier voor de filmposter van 'De Vierde Man' uit 1983

Tim Dekkers Tim Dekkers (1960), voormalig NOS Journaal verslaggever: “Ik was blij dat Jos Brink op de buis kwam. Hij zag er keurig en normaal uit en was toch homo! Hij was heel erg geliefd bij een groot publiek en gaf tijdens de feestelijke uitzending in 1979 toen koningin Juliana spontaan een zoen. Dat was echt een statement: hij maakte duidelijk dat homo’s heel succesvol konden zijn en geaccepteerd konden worden door het grote publiek. Daar herkende ik me wel in. Wat Jos Brink gedaan heeft op TV, vond ik echt belangrijk. Het was een heel positief beeld en ook eindelijk een ander beeld dan dat wat Albert Mol had neergezet. Dat vond ik negatief en aanstellerig. Maar toen Jos Brink op TV kwam, was ik al ver in mijn puberteit. Jos Brink werd voor mij de nationale knuffelhomo die door iedereen omarmd werd. Iedereen hield van hem. Ondanks dat hij homo was. Zo bijzonder. Ook maakte hij openlijk grapjes over zijn homoseksualiteit of keek hij schalks naar mooie jongens in zijn Wedden Dat…-programma. Die zelfspot vond ik ook zo goed van hem, niet arrogant, maar juist zo gewoon en niet overdreven. Ja daar heb ik veel aan gehad.”

Klik hier voor het fragment uit 1979

Hans Kemna Hans Kemna (1940), casting-director: “Ik zoek altijd de grenzen op door onverwachte dingen te doen. Zo was ik de eerste die een homostel in de tv-serie In de Vlaamsche Pot gecast heb met Serge-Henri Valcke en Edwin de Vries. Dat was begin negentiger jaren nog echt vooruitstrevend. De eerste homo comedy serie op tv! Edwin, die hetero is, vond het geen enkel probleem een homo te spelen. Hij speelde wel het ‘mannetje’, maar hij deed het heel goed.”

Klik hier voor een fragment uit de tv-serie In de Vlaamsche Pot' uit 1990

Ingrid Harms Ingrid Harms (1947), voormalig journalist Vrij Nederland: ‘In 1963 hadden we net tv in huis. Dan keken we naar het programma Zo is het toevallig ook nog eens een keer, ik herinneren me daar nog vrij veel van, Gerard Reve zat erin, dat vond ik spannend, de schrijver, ik had boeken van hem gelezen op school, maar nooit geassocieerd met homoseksualiteit, dat was toen nog een onbekend begrip.’




Henk Krol Henk Krol (1950), voormalig GayKrant redacteur, voormalig fractievoorzitter Partij 50+: “ Van mijn 11e tot mijn 16e jaar ging ik naar een internaat in Venlo. Ik had enorme schik met een liedje dat ik op tv hoorde in een show van Adele Bloemendaal. En dat vond ik zo’n mooi liedje. Dat was Een meneer hield van een jongen. En dat vond ik zo’n grap. Je merkte dat er gesproken werd over de liefde van een man voor een jongen, en dat op het eind iedereen een klap in zijn gezicht krijgt, je wordt op het verkeerde been gezet, van hallo het gaat gewoon over een vader en een zoon. Ik deed zelf ook wel eens een one-man show op de middelbare school. Ik heb dat lied toen ook een paar keer voorgedragen en gezongen en dat vonden de paters niet erg passend. Ik kom uit een heel liberaal gezin, dat shockeerde hen wel heel erg, terwijl ik het woord homoseksueel nooit gebruikte.”

Felix de Rooy Felix de Rooy (1952), regisseur en beeldend kunstenaar: ‘Ik ging vaak naar de Hindoestaanse bioscoop in Paramaribo, Suriname, om Bollywood films te zien, maar meer nog voor de hindoestaanse mannen, want er kwamen nauwelijks vrouwen in de bioscoop. Dat was een warme, benauwde donkere ruimte. Het rook er dan naar de kokosolie in het haar en zweet. Ik vond dat wel aantrekkelijk!’.



Hansje Quartel Hansje Quartel (1954), VPRO-programmamaakster: “Ik vond het echt geweldig dat Portrait of a Marriage op tv was, geweldig. Wat ik er aantrekkelijk aan vond is dat het op waarheid gebaseerd was, maar het was de eerste keer dat je op tv een serie zag dat een vrouw verliefd werd op een andere vrouw, voor mij was dat de eerst keer dat ik dat op tv zag, soms heb je daar oog voor. Ik denk dat ik 22 jaar was, dat ik me toen pas besefte van he, ik voelde me helemaal rillerig worden toen ik iemand een keer zag lopen, en dat had ik daarvoor nooit gehad. Toen wist ik zeker dat ik op vrouwen viel en wat verliefdheid is. Wat de tv-serie Brideshead Revisited toen voor homoseksuele jongens betekende, betekende Portrait of a Marriage voor mij.”

Tania Barkhuis Tania Barkhuis (1956), voormalig COC Amsterdam directeur: ‘Ik vond Star Trek erg leuk, heel fantasierijk, het feit dat er van alles mogelijk was, dat sprak me erg aan. Ook speelden er allemaal verschillende mensen een rol, heerlijk om te zien. Ook de serie Bewitched met Sabrina, vond ik erg leuk om te zien. Als je me vraagt wie ik had willen zijn, dan was dat Samantha geweest. Ze was een heks, maar ze kon met haar neusje dingen veranderen en dingen laten doen, dat vond ik erg leuk. Ze kan de dingen veranderen, maar voordat ze iets oploste, maakte ze het soms eerst erger. Ik denk dat ik me identificeerde met een vrouw, maar dan wel in een soort imaginaire omgeving. Als het maar niet de dagelijkse werkelijkheid is, dan kan het, dus Supergirl, Sabrina, dan mag het, want het past niet in de dagelijkse werkelijkheid maar wel in fictieve wereld, in een fantasievolle omgeving kan het wel. In die fantasiewereld kon ik mijn gevoel van meisje zijn een plekje geven.’

Foto copyright: LaPeet Pelgrom

Werner Borkes Werner Borkes (1965), directeur Roze Filmdagen: “We keken als kinderen onder andere naar Ti Ta Tovenaar. Daarin speelde Barrie Stevens een rol. Ik hield niet van dat soort types, soort karakters, ik vond dat niets, dat mocht gewoon niet van mij. Ik vond hem veel te opvallend, te flamboyant. Jammer dat je toen op tv alleen maar die uitersten zag. Nu kan ik er anders naar kijken en in hun waarde laten, omdat ik weet dat je nu meer homo types op tv te zien krijgt. Het spectrum is verbreed. In die tijd zag je alleen die stereotypen. Iedereen vond dat toen leuk, het was grappig en ook minder gevaarlijk. Het kwam voor ons ook van ver weg, zowel letterlijk als figuurlijk. Dat is echt iets voor de andere kant van het land. Bij ons kennen we die gekkigheid niet. Er werd om gelachen en namen het verder niet serieus.”

Frank Awick Frank Awick (1965), programmamaker AT5: ”Ik kan me herinneren dat ik onder gymles naar andere jongens keek. Er waren ook best grote lichamelijke verschillen. Zeker onder de douche zie je dat. Ik dacht dan: goh, wat een groot lichaam, alles is groter. Het is een fase waarin je lichamen van elkaar vergelijkt. Iedereen doet dat. Ik merkte wel dat ik het soms ook aantrekkelijk vond om te kijken naar andere jongens. Het was net als die keren dat ik een Nederlandse film zag. Of dat nu ‘Spetters’, ‘Turks Fruit’ of ‘Kort Amerikaans’ was, er gaat altijd wel een broek uit. Ik kan me wel herinneren dat wanneer ik dan zo’n naakte man zag, dat ik dan kleurde. Ik dacht misschien gaat het ook wel over mij. Het was het zelfde gevoel dat ik had wanneer er een spreekbeurt werd gehouden op school over homoseksualiteit en dat er dan werd gezegd: 1 op de zoveel mensen is homo, dus in deze klas zitten 4 homo’s. Als dat zo expliciet werd gezegd, dan kleurde ik ook. Het voelde heel ongemakkelijk. Ik wist dat het over mij ging, maar durfde daar niets mee te doen. “

Klik hier voor de filmposter van 'Lieve Jongens' uit 1980

Kennard Bos Kennard Bos (1970), scenarioschrijver en producent GTST: “Mijn lievelingsserie uit mijn tienerjeugd is Dynasty. Ik vond het fantastisch. Nu nog steeds. Op mijn mobieltje heb ik de Dynasty-tune als ringtone geïnstalleerd. Dat zegt wel wat. Ook heb ik alles op DVD verzameld. Ik begon met kijken toen ik 12 jaar was. Ik kwam thuis van de middelbare school en dan keken we vanaf vijf uur. Vanaf de introductie van Alexis kan ik het me echt goed herinneren. Ik keek vooral vanwege Alexis en Krystle , de bitches. Ik was echt verslaafd aan die twee vrouwen, de glitter en de glamour en the drama of it all. Sommige dialogen ken ik nu nog helemaal uit mijn hoofd! Je kunt wel zeggen dat mijn liefde voor het genre soap daar is begonnen. Ik hou heel erg van melodrama. Ik vond onlangs nog een paar van mijn middelbare schoolagenda’s terug en die had ik helemaal vol geplakt met plaatjes van Dynasty. Die plaatjes had ik uit tv gidsen en de Hitkrant geknipt. Ik weet nog dat ik een keer op vakantie ging en dat mijn ouders een aflevering zouden opnemen, zodat ik niets hoefde te missen. Maar toen ik van vakantie thuis kwam, bleek dat ze vergeten waren de videorecorder in te stellen. Ik vond het vreselijk. Huilen en echt drama. Ik kan er nu nog kwaad om worden.”

Mike Starink Mike Starink (1970), presentator, acteur en programmamaker: "Pas toen ik naar Amsterdam verhuisde kwam ik in de gay scene terecht. Ik leerde daar Paul de Leeuw kennen. We gingen met een groepje stappen in Amsterdam en ik kreeg veel aandacht van mannen. Ja, toen heb ik een keer met een jongen gezoend. Ik belde die avond met een goeie vriendin en ik zei: ‘Je raadt nooit wat ik vanavond gedaan heb. Ik heb met een jongen staan zoenen en dat smaakte naar meer.’ Ik merkte dat ik met gay mannen niet alleen goed kon zoenen, maar ook goed kon praten en dat we elkaar sneller begrepen. Ik voelde me er wel thuis bij. Het uitgaan was altijd leuk en gezellig en nooit ruzie. Mijn moeder had het al goed aangevoeld. Ik had het er met haar nooit overgehad, terwijl bijna iedereen in mijn omgeving homoseksueel was. We hadden een homoseksuele tuinman en er werkte ook een homo in de slagerij. Maar toen was ik er gewoon nog helemaal niet mee bezig."

Foto copyright: Gerard de Haan

Björn van Roozendaal Björn van Roozendaal (1981), programma manager van ILGA-Europe: “We zaten te kijken en ik werd geraakt door het interview van Paul de Leeuw met Rene Klijn en het prachtige Mister Blue. Zodra er homo’s op tv voorbij kwamen of dat nou Carlo Boszhard, Mike Starink of Jos Brink was, vond ik dat altijd een beetje eng om naar te kijken. Ik had het gevoel dat er op elk moment een vraag over mij gesteld zou kunnen worden. Daar was ik zo bang voor! Maar tegelijkertijd vond ik het natuurlijk heel erg interessant om homo’s op tv te zien. Het was altijd ‘willen kijken’ en ‘niet durven kijken’. Ik was bang dat mensen het aan me konden zien. Maar tijdens die uitzending van Paul de Leeuw gebeurde er iets bijzonders. Hiv en aids had een enorme negatieve invloed op de homogemeenschap, maar het optreden van Rene Klijn had een enorme positieve impact. Ik weet nog dat we het daar met mijn ouders over gehad hebben. Er werd ineens weer op een heel respectvolle manier over de ziekte en over de homoscene gesproken.”

Klik hier voor het fragment met Rene Klijn uit 1992

Thom Goderie Thom Goderie (1990), Mister Gay Netherlands 2011: “Ja, ik was 15 jaar en vond Filmpje! een geweldige film. Ik genoot echt van die twee personages. Zo leuk en ook soms zo flauw. Ik kan die stemmetjes zo nog nadoen hoor. Ik vond die situaties ook absurd, maar heel hilarisch. Ja, ik ben niet alleen fan van Bob en Annie, maar ook van Paul hoor. Ik wist op jonge leeftijd al dat veel presentatoren homo waren. Ik vroeg een keer aan mijn ouders waarom gaan Carlo en Irene nooit trouwen? Of hoe komt het dat Paul de Leeuw eigenlijk geen vrouw heeft? Mijn ouders legden dat open en helder uit. Zo zag ik wel dat succesvolle mensen ook homo kunnen zijn. Dat steunde me wel. Die mensen zijn goed terecht gekomen! Het kan gewoon.”

Ali Karacabay Ali Karacabay: “Ik ging ook in mijn eentje naar Turks Fruit. Ik had gehoord dat het een erotische film was en dat Rutger Hauer erin speelde. Ik heb wel even gedacht of er ook Turkse acteurs in zouden meespelen. Maar dat was helaas niet zo. Ik moest wel om vijf uur voor thuis zijn voor het eten, waardoor ik het eind van de film niet kon zien”



Mildred Roethof Mildred Roethof (1969): "Stel dat ik op mijn 15e een film had gezien met allemaal lesbische meisjes, dan had ik dat wel bijzonder gevonden. Dat soort films waren er niet en lesbisch tv-rolmodels bestonden al helemaal. Wel vond ik de Oprah Winfrey show heel interessant om te zien, maar dat was op latere leeftijd. Daar vond ik wel herkenning, niet zozeer de lesbische herkenning, maar wel een zwarte vrouw, die in de media werkt en onderwerpen durft te bespreken en taboes durft te doorbreken."



Roze in Beeld De anekdotes op deze pagina komen uit het boek 'Roze in Beeld' geschreven door Ad van Dam, met illustraties van Cecilia Rebergen.
In het boek vertellen LHBT-ers (Lesbiennes, Homo’s, Biseksuelen en Transgenders), werkzaam in de media, waar zij vroeger naar keken, met wie zij zich identificeerden of door wie zij zich lieten inspireren op tv en in film. Maar ook over hun coming-out en het rolmodel dat zij soms zelf willen zijn. Een voorbeeld dat ze zelf veelal gemist hebben.

'Roze in Beeld' verscheen voorjaar 2014 bij Uitgeverij Xanten.

Het boek is te bestellen via de website van uitgeverij Xanten